Groźby karalne i stalking to przestępstwa, które mogą dotknąć każdego, niezależnie od wieku, płci czy sytuacji życiowej. Jeśli ktoś grozi Ci przemocą, uporczywie nęka lub wzbudza w Tobie uzasadniony strach, masz prawo zgłosić sprawę na policję i domagać się ochrony prawnej. Polskie prawo karne przewiduje konkretne narzędzia, które pozwalają skutecznie walczyć z tego typu zachowaniami, od postępowania karnego, przez zakaz zbliżania się, aż po odszkodowanie dla pokrzywdzonego.
Kluczowym krokiem jest jak najszybsze zabezpieczenie dowodów, zrzutów ekranu wiadomości, nagrań rozmów, zapisów korespondencji, a następnie złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Im wcześniej zareagujesz i skorzystasz z pomocy adwokata, tym większe szanse na skuteczną ochronę swoich praw i pociągnięcie sprawcy do odpowiedzialności.
Czym są groźby karalne – art. 190 Kodeksu karnego
Groźba karalna to sytuacja, w której ktoś grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub na szkodę osoby jej najbliższej. Nie chodzi tu o każdą nieprzyjemną wypowiedź czy kłótnię, aby groźba została uznana za karalną w rozumieniu art. 190 Kodeksu karnego, musi spełniać jeden podstawowy warunek: osoba, do której jest skierowana, musi traktować ją poważnie i odczuwać uzasadnioną obawę, że groźba zostanie spełniona.
Co oznacza „uzasadniona obawa”?
Nie wystarczy subiektywne odczucie strachu. Sąd ocenia, czy w danych okolicznościach przeciętna osoba również poczułaby się zagrożona. Bierze się pod uwagę kontekst wypowiedzi, relację między stronami, historię wcześniejszych zachowań sprawcy oraz sposób, w jaki groźba została wyrażona. Warto podkreślić, że groźba nie musi być wypowiedziana wprost, może wynikać z kontekstu sytuacji, a nawet z zachowań niewerbalnych, jeśli ich wymowa jest jednoznaczna.
Groźba może przybrać różne formy, słowną (bezpośrednio lub przez telefon), pisemną (SMS, e-mail, wiadomość w mediach społecznościowych), a nawet wynikać z zachowania sprawcy (np. demonstracyjne pokazywanie niebezpiecznego przedmiotu). Za groźby karalne grozi kara pozbawienia wolności do lat 2.
Stalking, czyli uporczywe nękanie – art. 190a Kodeksu karnego
Stalking został wprowadzony do polskiego prawa karnego w 2011 roku jako odpowiedź na narastający problem uporczywego nękania. Art. 190a Kodeksu karnego opisuje to przestępstwo jako uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej, które wzbudza u pokrzywdzonego uzasadnione poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia, albo istotnie narusza jego prywatność.
Jakie zachowania mogą stanowić stalking?
W praktyce stalking przybiera wiele form. Do najczęstszych należą:
- wielokrotne, niechciane telefony, SMS-y lub wiadomości w mediach społecznościowych,
- śledzenie pokrzywdzonego, pojawianie się w miejscach, które regularnie odwiedza,
- nachodzenie w domu lub miejscu pracy,
- rozpowszechnianie nieprawdziwych lub kompromitujących informacji o pokrzywdzonym,
- zakładanie fałszywych profili w internecie z wykorzystaniem danych lub wizerunku ofiary,
- niszczenie mienia pokrzywdzonego,
- kontaktowanie się za pośrednictwem osób trzecich, gdy ofiara wyraźnie odmówiła kontaktu.
Istotne jest słowo „uporczywe”, pojedyncze, jednorazowe zachowanie zazwyczaj nie spełnia definicji stalkingu. Chodzi o powtarzające się działania, które tworzą schemat nękania i trwają przez pewien okres czasu.
Jakie kary grożą stalkerowi?
Za uporczywe nękanie z art. 190a par. 1 KK grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Przepis ten obejmuje również tak zwany cyberstalking, czyli nękanie prowadzone za pośrednictwem internetu i mediów społecznościowych, które w ostatnich latach stało się jedną z najczęstszych form tego przestępstwa. Warto wiedzieć, że kara może wzrosnąć w tzw. przypadku kwalifikowanym. Wówczas kara wzrasta a sprawcy grozi od 2 do 12 lat pozbawienia wolności.
Jak zbierać dowody groźby i stalkingu
Skuteczność postępowania karnego w dużej mierze zależy od zgromadzonych dowodów. Im więcej materiału dostarczysz policji i prokuraturze, tym łatwiej będzie udowodnić winę sprawcy. Oto konkretne wskazówki, jak dokumentować przestępstwo.
Zrzuty ekranu (screeny)
Zapisuj każdą wiadomość tekstową, e-mail, komentarz lub post w mediach społecznościowych, w którym sprawca Ci grozi lub Cię nęka. Zrzut ekranu powinien zawierać widoczną datę, godzinę oraz dane identyfikujące nadawcę (numer telefonu, nazwę profilu, adres e-mail). Najlepiej wykonać screeny na kilku urządzeniach i przesłać je sobie na osobną skrzynkę e-mail, aby mieć kopię zapasową.
Nagrania rozmów
Nagrania telefoniczne lub osobiste mogą stanowić istotny dowód w sprawie. W polskim prawie co do zasady dopuszczalne jest nagrywanie rozmowy, w której samemu się uczestniczy. Takie nagranie może być wykorzystane jako dowód w postępowaniu karnym. Warto jednak pamiętać, że nagrywanie osób trzecich bez ich wiedzy i zgody może budzić wątpliwości prawne, dlatego w razie wątpliwości skonsultuj się z adwokatem.
Notatki i dziennik zdarzeń
Prowadź chronologiczny zapis wszystkich niepokojących zdarzeń, dat, godzin, miejsc, świadków, treści wypowiedzi sprawcy. Taki dziennik, choć sam w sobie nie jest dowodem bezpośrednim, pomaga uporządkować przebieg zdarzeń. Może to stanowić cenne uzupełnienie materiału dowodowego.
Zeznania świadków
Jeśli ktoś był obecny podczas groźby lub obserwował zachowanie stalkerskie, poproś tę osobę o gotowość do złożenia zeznań. Świadkowie znacząco wzmacniają pozycję pokrzywdzonego w postępowaniu. Zapisz ich dane kontaktowe i okoliczności, w jakich byli świadkami zdarzenia.
Dokumentacja medyczna
Jeśli w wyniku gróźb lub stalkingu korzystasz z pomocy lekarza, psychiatry lub psychologa, gromadź dokumentację medyczną, zaświadczenia, wyniki badań, skierowania na terapię. Tego rodzaju dokumenty potwierdzają, że działania sprawcy miały realny wpływ na Twoje zdrowie, co ma znaczenie zarówno w postępowaniu karnym, jak i przy dochodzeniu odszkodowania lub zadośćuczynienia.
Jak zgłosić groźby karalne i stalking na policję
Zgłoszenie sprawy rozpoczyna się od złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. Można to zrobić na kilka sposobów.
Tryb ścigania – ważna różnica
Groźby karalne z art. 190 KK są ścigane na wniosek pokrzywdzonego. Oznacza to, że policja i prokuratura nie podejmą działań z urzędu, to Ty musisz złożyć wyraźny wniosek o ściganie sprawcy. Wystarczy oświadczenie złożone ustnie do protokołu lub na piśmie.
Stalking z art. 190a KK jest ścigany na wniosek pokrzywdzonego w przypadku typu podstawowego. Natomiast jeśli skutkiem nękania jest próba samobójstwa ofiary, ściganie następuje z urzędu.
Gdzie i jak złożyć zawiadomienie?
Zawiadomienie możesz złożyć:
- osobiście na komisariacie policji lub w prokuraturze, najlepiej przygotować pisemne zawiadomienie z opisem zdarzeń i załączonymi dowodami,
- pisemnie, wysyłając dokument pocztą na adres właściwej prokuratury,
- ustnie do protokołu, funkcjonariusz spisze Twoje zeznania na miejscu.
Przy składaniu zawiadomienia pamiętaj, aby wyraźnie złożyć wniosek o ściganie, bez niego postępowanie nie zostanie wszczęte. Zabierz ze sobą wszystkie zebrane dowody: wydruki wiadomości, zrzuty ekranu, nagrania na pendrivie, listę świadków. Warto również przygotować się na to, że policjant może zadawać szczegółowe pytania dotyczące chronologii zdarzeń i Twojej relacji ze sprawcą, prowadzony wcześniej dziennik zdarzeń będzie w tym momencie nieocenioną pomocą.
Zakaz zbliżania się – jak uzyskać ochronę
Jednym z najskuteczniejszych środków ochrony pokrzywdzonego jest sądowy zakaz zbliżania się sprawcy do ofiary. Może on zostać orzeczony zarówno na etapie postępowania przygotowawczego (jako środek zapobiegawczy), jak i w wyroku skazującym (jako środek karny).
Środek zapobiegawczy
Już na wczesnym etapie postępowania, zanim dojdzie do rozprawy, prokurator może złożyć wniosek do sądu o zastosowanie wobec podejrzanego zakazu zbliżania się do pokrzywdzonego. Taki zakaz może obejmować określoną odległość (np. 100 metrów), zakaz kontaktowania się w jakiejkolwiek formie, a nawet nakaz opuszczenia wspólnie zajmowanego lokalu. Jako pokrzywdzony masz prawo wnioskować do prokuratora o zastosowanie takiego środka.
Środek karny w wyroku
W przypadku skazania za groźby karalne lub stalking sąd może orzec zakaz zbliżania się na okres od roku do 15 lat. Naruszenie tego zakazu stanowi odrębne przestępstwo i jest zagrożone karą pozbawienia wolności do lat 3.
Natychmiastowy zakaz zbliżania się
Od 2023 roku policja ma uprawnienie do wydania natychmiastowego nakazu opuszczenia mieszkania i zakazu zbliżania się do osoby zagrożonej przemocą domową. Ten środek działa niezwłocznie i obowiązuje przez 14 dni, z możliwością przedłużenia przez sąd.
Odszkodowanie dla pokrzywdzonego
Ofiara groźby karalnej lub stalkingu ma prawo domagać się od sprawcy naprawienia wyrządzonej szkody. Polskie prawo przewiduje kilka możliwości uzyskania rekompensaty finansowej.
Nawiązka i zadośćuczynienie w procesie karnym
Sąd karny może z urzędu lub na wniosek pokrzywdzonego orzec od sprawcy nawiązkę na rzecz ofiary lub obowiązek naprawienia szkody. To najszybsza droga do uzyskania pieniędzy, ponieważ nie wymaga oddzielnego procesu cywilnego. Nawiązka może wynosić nawet do 200 000 zł.
Powództwo cywilne
Niezależnie od postępowania karnego pokrzywdzony może wytoczyć odrębny pozew cywilny o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę (cierpienie psychiczne, lęk, pogorszenie stanu zdrowia) oraz odszkodowanie za poniesione straty materialne (np. koszty leczenia, terapii psychologicznej, zmiany miejsca zamieszkania). W sprawach stalkingowych sądy coraz częściej zasądzają znaczące kwoty zadośćuczynienia, uznając poważny wpływ nękania na zdrowie psychiczne ofiary.
Dlaczego warto skorzystać z pomocy adwokata
Sprawy dotyczące groźby karalnej i stalkingu bywają skomplikowane pod względem dowodowym i proceduralnym. Sprawcy często działają w sposób trudny do jednoznacznego zakwalifikowania, a granica między nieprzyjemnym zachowaniem a przestępstwem nie zawsze jest oczywista dla osoby bez przygotowania prawniczego.
Doświadczony adwokat pomoże Ci prawidłowo zakwalifikować zachowanie sprawcy, przygotować zawiadomienie o przestępstwie, zabezpieczyć dowody w sposób, który będzie miał wartość procesową, a także będzie reprezentował Twoje interesy na każdym etapie postępowania, od śledztwa po rozprawę sądową.
Adwokat zadba również o to, aby Twoje prawa jako pokrzywdzonego były w pełni respektowane, w tym prawo do informacji o przebiegu postępowania, prawo do składania wniosków dowodowych oraz prawo do zaskarżania niekorzystnych decyzji procesowych.
Potrzebujesz pomocy? Skontaktuj się z kancelarią
Jeśli doświadczasz groźby karalnej lub stalkingu, nie zwlekaj z podjęciem działań. Im szybciej zabezpieczysz dowody i zgłosisz sprawę, tym większe szanse na skuteczną ochronę prawną.
Umów się na konsultację, skontaktuj się z nami telefonicznie lub przez formularz kontaktowy na stronie wroblewski-adwokat.pl. Pomożemy Ci odzyskać poczucie bezpieczeństwa.
Treści edytowane przy pomocy AI
Jako Adwokat wpisany na listę Okręgowej Rady Adwokackiej w Zielonej Górze oraz Doradca Restrukturyzacyjny / Syndyk legitymujący się licencją nr 1246 - Ministerstwo Sprawiedliwości zajmuję się prowadzeniem postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych. W swojej praktyce zajmuje się także prawem karnym, w tym w szczególności tematyką związaną z prawami osób podejrzanych, oskarżonych, a także i skazanych. Ukończyłem polskie studia prawnicze na UAM w Poznaniu oraz niemieckie studia prawnicze na EUV we Frankfurcie.
- Sprawa karna – obrona czy pomoc pokrzywdzonemu - 29 września 2026
- Dozór elektroniczny – kto może się ubiegać i jak złożyć wniosek - 24 września 2026
- Jak wygląda współpraca z syndykiem w upadłości konsumenckiej? - 22 września 2026