KOŃCOWE ZAZNAJOMIENIE SIĘ Z AKTAMI ŚLEDZTWA

Końcowe zaznajomienie / zapoznanie się z aktami postępowania przygotowawczego tj. odpowiednio śledztwa lub dochodzenia?

O co dokładnie chodzi?

Tzw. końcowe zapoznanie się podejrzanego, ale też i pokrzywdzonego z aktami śledztwa / dochodzenia ma miejsce wtedy, gdy istnieją podstawy do zamknięcia śledztwa / dochodzenia i wniesienia przez organ prowadzący postępowanie aktu oskarżenia do Sądu.

Czyli wtedy, gdy postępowanie przygotowawcze pozwoliło zebrać wystarczająco mocne dowody – przynajmniej w ocenie  organu prowadzącego to postępowanie – do tego aby sprawy nie umarzać, lecz skierować ją do Sądu.

Końcowe zaznajomienie się z aktami postępowania przygotowawczego polega na tym, że organ prowadzący postępowanie powiadamia podejrzanego / pokrzywdzonego, że zostaną mu udostępnione akta postępowania przygotowawczego wraz z informacją, które dokładnie dokumenty zostaną załączone do aktu oskarżenia i przekazane do Sądu.

Zasadnicze pytanie zatem:

  • czy warto „zaznajamiać się końcowo” z aktami postępowania przygotowawczego?
  • i jak takie „zaznajomienie się końcowe” uzyskać?

Odpowiadają na pierwsze pytanie – decydują realia konkretnej sprawy. Moim zdaniem jednak warto poświęcić czas i takie zaznajomienie uzyskać.

Dlaczego?

  • bo podejrzany będzie dokładnie wiedzieć jakie dowody prokurator będzie chciał złożyć do Sądu przeciwko,
  • bo dzięki temu można skontrolować, czy „nie pójdą” do Sądu dowody wyłącznie obciążające, a poza salą mają zostać dowody korzystne dla podejrzanego.

W szczególności na ten drugi argument chciałbym zwrócić uwagę – jest on związany z nowelizacją Kodeksu karnego 1 lipca 2015 r. Wcześniej całe akta postępowania przygotowawczego były przekazywane do Sądu. Obecnie po zmianach ustawy Kodeks karny do Sądu jest przekazywany jedynie materiał, który organ prowadzący postępowanie przygotowawcze uzna za istotny „z kwestią odpowiedzialności”.

Dowody, które poddawałyby winę jako podejrzanego w wątpliwość mogą zostać uznane za nieistotne dla „kwestii odpowiedzialności”. Aby tak się nie stało warto sprawdzić jakie dokumenty organ ścigania ma zamiar przekazać do Sądu, a jakich nie zamierza.

A jak możliwość zaznajomienia się z aktami uzyskać? Czy jest udzielana z urzędu? Zdecydowanie NIE – w tej kwestii aktywność jest ważna.

Trzeba złożyć wniosek o końcowe zaznajomienie się z materiałami śledztwa lub dochodzenia. Oczywiście przed pierwszym przesłuchaniem podejrzany jest pouczany o takim prawie, ale czy podejrzany pamięta i wie jak korzystać z tego prawa, to już zupełnie inna sprawa.

Adwokat Gorzów Wielkopolski

Kancelaria Adwokacka Gorzów Wielkopolski

CIĄG PRZESTĘPSTW PO ZMIANACH KODEKSU KARNEGO 1 LIPCA 2015 r.

Kolejną ważną tzw. „instytucją prawa karnego” jest ciąg przestępstw.

Zgodnie z definicją z art. 91 § 1 k.k. „jeżeli sprawca popełnia w krótkich odstępach czasu, z wykorzystaniem takiej samej sposobności, dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw, sąd orzeka jedną karę określoną w przepisie stanowiącym podstawę jej wymiaru dla każdego z tych przestępstw, w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę”.

Tradycyjnie już – normy prawa karnego są sformułowane w sposób wymagający absolutnego skupienia przy analizie

Dla zrozumienia ciągu przestępstw należy zwrócić uwagę na obowiązujące przesłanki:

  • krótkie odstępy czasu, przestępstwa muszą być popełnione w krótkich odstępach czasu – czyli jakich? Jedna godzina, jeden dzień, jeden tydzień? Może to być zadziwiające, ale w orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanka „krótkich odstępów czasu” będzie spełniona jeżeli przestępstwa zostały popełnione w przedziale … do 6 miesięcy!,
  • przestępstwa popełnione z wykorzystaniem takiej samej sposobności – To jest właśnie nowe rozwiązanie, bo przed nowelizacją zamiast tej przesłanki była przesłanka „w podobny sposób”. Przesłanka z wykorzystaniem takiej samej sposobności nie została jeszcze poddana analizie w orzecznictwie. Przyjmuje się jednak, że chodzi o wykorzystanie takiej samej okazji, okoliczności tzn. sposobność, która się powtarza, ewentualnie jedna sposobność rozciągnięta w czasie,
  • dwa lub więcej przestępstw zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny, co do któregokolwiek z tych przestępstw – będzie się to dotyczyć wszelkich wyroków skazujących.

Wówczas sąd orzeka jedną karę określoną w przepisie stanowiącym podstawę wymiaru, a kara ta ulega obostrzeniu do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę – taki jest przynajmniej pierwszy wniosek po lekturze ustawy.

Pan X był zatrudniony na stacji benzynowej. W dniu 02.07.2015 r. przypadkowo podejrzał kod do sejfu w którym znajdowały się pieniądze. Jeszcze tego samego dnia Pan X pozyskał z sejfu kwotę 600,00 złotych. Pan X był pewny, że nikt się nie doliczy skradzionej gotówki – postanowił, że więcej nie będzie już kradł. W dniu 06.07.2015 r. Pan X pracując na nocnej zmianie znowu dokonał kradzieży kwoty 700,00 złotych z sejfu – co prawda jego postanowienie z dnia 02.07.2015 r., o tym iż więcej pieniędzy nie ukradnie było szczere, to jednak „silna wola była zbyt słaba”. Również i po tej kradzieży z dnia 06.07.2015 r. Pan X nie planował dalszych czynności wobec sejfu i gotówki tam przetrzymywanej. Ale stało się – w dniu 10.07.2015 r. będąc na porannej zmianie Pan X po raz kolejny postanowił nielegalnie wzbogacić się o kwotę 800,00 złotych z sejfu.

W podanym powyżej przykładzie doszło do 3 kradzieży i to z włamaniem:

  • kradzież A z dnia 02.07.2015 r. kwota 600 złotych;
  • kradzież B z dnia 06.07.2015 r., kwota 700 złotych;
  • kradzież C z dnia 10.07.2015 r., kwota 800 złotych.

Każde z przestępstw zostało popełnione odrębnie – Pan X jako sprawca nie miał zamiaru stałego „podkradania” kwot, lecz gdy pojawiała się okazja, odnawiał się także i u niego zamiar skorzystania z tej okazji. Sformułowanie zamiar odnawiał się ma tutaj bardzo ważne znaczenie i odróżnia tą sytuację od czynu ciągłego.

Przy ciągu przestępstw sąd nie wymierza jak przy karze łącznej kilku kar za poszczególne przestępstwa, które następnie podlegają łączeniu, lecz wymierza jedną karę – a kara ta może być do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę.

Przy ciągu przestępstw – jeżeli przesłanki są spełnione to sąd musi skorzystać z tego uregulowania tj. sąd obligatoryjnie wymierzy jedną karę. Ale, ale – nie jest obligatoryjny wymiar kary – tj. sąd może wymierzyć karę do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę, ale nie musi tego robić!

Powracając do przykładu – w tymże podanym sprawca dopuścił się kradzieży w włamaniem – będzie zatem odpowiadać z art. 279 § 1 k.k. Sprawca popełnił trzy odrębne czyny – każdy jeden naruszający ten sam artykuł, przy wykorzystaniu takiej samej sposobności bez wykonania z góry powziętego zamiaru co do każdego z tych czynów. Podstawowy wymiar kary to od 1 roku do 10 lat – tutaj jednak dany wymiar kary będzie podniesiony do lat 15.

Jak wspominano sąd będzie musiał wymierzyć jedną karę, nie będzie musiał natomiast korzystać z wymiaru o połowę zwiększonego – w podanym przykładzie trudno byłoby sobie to zresztą wyobrazić…

Logo złote Ramka

Adwokat Gorzów Wielkopolski

Kancelaria Adwokacka Gorzów Wielkopolski

POSTĘPOWANIE W SPRAWIE PRZERWY W WYKONANIU KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI

Zasadnicze pytanie – kto właściwie może złożyć wniosek o przerwę w wykonywaniu kary pozbawienia wolności? Otóż wniosek o przerwę w wykonaniu kary pozbawienia wolności może złożyć:

– skazany – oczywiście też za pośrednictwem swojego adwokata,

– sądowy kurator zawodowy,

– dyrektor zakładu karnego.

Wniosek jest odpłatny, ale nie nadwyręży zbytnio budżetu – opłata to 60,00 złotych.

Sądem właściwym jest sąd penitencjarny w okręgu, którego skazany przebywa.

Odnośnie ram czasowych przerwy, to przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności może być udzielona do 1 roku. Możliwe jest udzielenie kilku przerw w wykonaniu kary – tu jednak wskazówka – kumulacja tych przerw w dalszym ciągu nie może przekroczyć 1 roku.

Poza tym ważniejsza informacja jest taka, że same przerwy wypada planować / wnioskować w sposób przemyślany. Powodem tego jest nazwijmy to „karencja” przerwy. Jeżeli skazany uzyskał przerwę np. na 3 miesiące, a następnie zakończył tą przerwę i powrócił do zakładu karnego, to w takim wypadku nie będzie mógł uzyskać kolejnej przerwy przed upływem roku od dnia powrotu!

Jedynie wyjątkowo będzie można udzielić ponownej przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności – nie zważają na powyżej opisaną „karencję” – jeżeli taka przerwa jest wymagana, bo u skazanego wystąpiła:

– choroba psychiczna,

– inna ciężka choroba,

– inny wypadek losowy (ostatnia przesłanka może dotyczyć, też rodziny skazanego).

To oznacza, zę po uzyskaniu jednej przerwy – co do zasady – kolejna dopiero po upływie roku od zakończenie wcześniejszej i powrotu do zakładu.

Dlatego korzystniej jest zanim jeszcze upłynie termin przerwy, złożyć wniosek o jej przedłużenie. Tu trzeba należy jednak zwrócić uwagę na terminy, bo zgodnie z art. 242 § 3 k.k. kto korzystając z przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności, bez usprawiedliwionej przyczyny nie powróci do zakładu karnego najpóźniej w ciągu 3 dni po upływie wyznaczonego terminu, popełnia przestępstwo. Trzeba się zatem dokładnie dopasować z terminami. Oczywiście w dalszym ciągu łącznie obowiązuje granica 1 roku, o czym już przecież wiesz.

Odnośnie samego postępowania – prawo do udziału w nim, a dokładniej w posiedzeniu w przedmiocie przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności przysługuje skazanemu i jego obrońcy, a także prokuratorowi. W posiedzeniu będzie mógł wziąć też udział dyrektora zakładu oraz zawodowy kurator sądowy, jeżeli to oni złożyli wniosek.

Jeżeli został złożony wniosek o przerwę i został on również poparty przez prokuratora, to postanowienie o udzieleniu przerwy w wykonaniu kary stanie się natychmiast / bezzwłocznie wykonalne. Jeżeli natomiast sąd udzieli przerwy, ale sprzeciwi się temu rozstrzygnięciu prokurator, to ma to wpływ na wykonalność. W takim przypadku skazany będzie mógł rozpocząć odbywanie przerwy dopiero, gdy postanowienie stanie się prawomocne. Stanie się natomiast prawomocne jeżeli w terminie 7 dni od ogłoszenia postanowienia o udzieleniu przerwy nie zostanie wniesione zażalenie.

Logo złote Ramka

Adwokat Gorzów Wielkopolski

Kancelaria Adwokacka Gorzów Wielkopolski

PRZERWA W WYKONANIU KARY POZBAWIENIA WOLNOŚCI PO ZMIANACH KODEKSU KARNEGO 1 LIPCA 2015 r.

Rzeczywiście zdarza się, że adwokat jest włączany do sprawy „po czasie”.
Zapadł prawomocny wyrok, wymierzono karę bezwzględnego pozbawienia wolności – skazany staje się osadzonym i często za pośrednictwem rodziny próbuje dopiero na tym etapie nawiązać kontakt z adwokatem.

Projekt Myśl Jak Adwokat

Jak w medycynie – lepiej sytuacjom zapobiegać, niż leczyć. Czy skazany musi do końca i od razu odbyć karę? Nie musi, choć oczywiście to zależy.

Rozwiązaniem może być warunkowe przedterminowe zwolnienie od odbywania reszty kary pozbawienia wolności. W tym wpisie chciałbym jednak zwrócić uwagę na inne rozwiązanie z kodeksu karnego wykonawczego –  przerwa w wykonywaniu kary pozbawienia wolności (choć czasem przerwa może się łączyć z warunkowym przedterminowym zwolnieniem).

Przy jakich zatem karach wolnościowych może być udzielona przerwa?

Żmudna analiza orzecznictwa dostarcza informacji:

  • kara pozbawienia wolności – to zrozumiałe,
  • kara zastępczą za grzywnę,
  • również kara aresztu za wykroczenie i zastępcza kara aresztu za grzywnę.

W wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku – II Wydział Karny z dnia 22 października 2012 r. II AKzw 1494/12 wskazano dane okoliczności.

Sąd udziela przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności i to obligatoryjnie, jeżeli jej wykonanie uniemożliwia choroba psychiczna lub inna ciężka choroba skazanego. Ten przykład nie wymaga komentarza – wiadomo o co chodzi, wiadomo, też że w praktyce nie często się to zdarza…

Sąd może też udzielić przerwy w wykonywaniu kary pozbawienia wolności, jeżeli przemawiają za tym ważne względy rodzinne lub osobiste skazanego. Gorzej, bo nie ma tu obligatoryjności – sąd może, nie musi…

Lepiej, bo te przesłanki będzie można częściej udowodnić.

Odnośnie przesłanki „ważne względy rodzinne”-  nie chodzi o jej abstrakcyjne rozumienie.
Tj. że skazany powinien być zwolniony, bo rodzinie dzieje się finansowo gorzej, bo utraciła źródło dochodu – to jest oczywiste, że pozbawienie wolności powoduje, że pozostałym członkom rodziny wiedzie się gorzej.

O co zatem chodzi w danej przesłance? Po pierwsze należy ją interpretować wąsko, raczej wyjątkowo i przede wszystkim z zastrzeżeniem, że przerwa w każe musi mieć charakter celowy.

Adwokat będzie wykazywać, że jest ona dla rodziny ponadprzeciętną dolegliwością, że obecność skazanego w domu pomoże rozwiązać sytuacje. Celowość przerwy jest b. ważna.

Podobnie sytuacja wygląda w przypadku ciężkiej choroby – nie chodzi tu nie o abstrakcyjną chorobę, ale o konkretną ciężką chorobę, która konkretnie w tej sytuacji, konkretnemu skazanemu uniemożliwia odbycie kary pozbawienia wolności.

Logo złote Ramka

Adwokat Gorzów Wielkopolski

Kancelaria Adwokacka Gorzów Wielkopolski

MILCZEĆ CZY NIE MILCZEĆ W POSTĘPOWANIU PRZYGOTOWAWCZYM – OTO JEST PYTANIE?

Bardzo często pojawiające się pytanie. Nie zawsze oficjalnie zadawane adwokatowi przez podejrzanego, ale pytanie, które zawsze podejrzany sam sobie zadaje przy pierwszym przesłuchaniu – milczeć, czy nie milczeć w postępowaniu?

Podejrzany to osoba co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo bez wydania postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego.

Podejrzany ma prawo do:

– informacji o treści zarzutów i ich zmianach – to jest jasne,

– składania wniosków o dokonanie czynności śledztwa lub dochodzenia – to też, ale warto z tego uprawnienia zrobić użytek,

– korzystania z pomocy obrońcy – warto pamiętać,

– końcowego zapoznania się z materiałami postępowania przygotowawczego – warto z tego korzystać,

– żądania skierowania sprawy do mediacji – warto próbować,

– żądania przesłuchania podejrzanego z udziałem ustanowionego obrońcy – bardzo ważne, a o tym co to oznacza i jak z niego korzystać dowiesz się z artykułu – co nie może dziwić – o tytule pierwsze przesłuchanie z udziałem obrońcy,

– składania wyjaśnień, ale też i odmowy składania wyjaśnień lub odmowy odpowiedzi na pytania – to bardzo ważne,

– biernego udziału w postępowaniu – obowiązuje zakaz nakładania na oskarżonego obowiązku dowodzenia swojej niewinności i zakaz obowiązku dostarczania przez oskarżonego dowodów na swoją niekorzyść – też bardzo ważne.

Umiejętne korzystanie przez oskarżonego z tych właśnie uprawień może mieć niebagatelne znaczenie dla przebiegu postępowania. Już przy pierwszym przesłuchaniu – gdy brak jest adwokata – przesłuchiwany sam musi podjąć decyzję czy korzystne jest odmówić składania wyjaśnień lub odpowiedzi na pytanie i milczeć, czy aktywnie uczestniczyć?

Pierwsze przesłuchanie może być b. ważne dla kształtowania linii obrony w dalszym postępowaniu. Raz złożone wyjaśnienia trudno jest odwołać – można, ale taka zmiana ma wpływ dla oceny wiarygodności.

Korzystniej składać wyjaśnienia, kiedy rzeczywiście posiada się wiedzę co do szczegółów postępowania – najlepiej po kontakcie z adwokatem lub przynajmniej w jego obecności.

Należy pamiętać. Podejrzany może zawsze złożyć wyjaśnienia – nie tylko w postępowaniu przygotowawczym – ale też i w postępowaniu sądowym do czasu uprawomocnienia się wyroku.

Czasu jest dużo

Adwokat Gorzów Wielkopolski

Kancelaria Adwokacka Gorzów Wielkopolski