NIELEGALNE DOWODY W POSTĘPOWANIU KARNYM PO NOWELIZACJI KODEKSU KARNEGO 1 LIPCA 2015 r.

Dużo zmian w prawie karnym! – o nowelizacji zapewne słyszałeś?

Ja chciałbym zwrócić Twoją uwagę na tzw. nielegalne dowody w postępowaniu karnym. Dotychczas ten temat nie był uregulowany.

Chodzi tu np. o podsłuchanie i nagranie Twojej rozmowy przez inną osobę.

Spójrz – zgodnie z:

Art. 267. §1. Kto bez uprawnienia uzyskuje dostęp do informacji dla niego nieprzeznaczonej, otwierając zamknięte pismo, podłączając się do sieci telekomunikacyjnej lub przełamując albo omijając elektroniczne, magnetyczne, informatyczne lub inne szczególne jej zabezpieczenie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
[…]
§ 3. Tej samej karze podlega, kto w celu uzyskania informacji, do której nie jest uprawniony, zakłada lub posługuje się urządzeniem podsłuchowym, wizualnym albo innym urządzeniem lub oprogramowaniem.

Nielegalne podsłuchiwanie jest zatem – po pierwsze nielegalne, po drugie karalne – Niemcy rzekliby, że ktoś macht sich stafbar .

Pytanie – czy jeżeli padniesz ofiarą takiego procederu, to czy ten podsłuchujący będzie mógł zrobić użytek z tego co podsłuchał i nagrał w toczącym się przeciwko Tobie postępowaniu karnym?

Załóżmy, że w tej rozmowie były poruszane okoliczności Ciebie obciążające

Jasne – chciałbym Tobie powiedzieć, że tu jest pełen komfort i spokój, że taki dowód będzie niedopuszczalny.

Tu jednak ale, ale, bo tak do końca nie jest! Wręcz przeciwnie!

Spójrz na art. 168a k.p.k. – cytat znowu konieczny:

niedopuszczalne jest przeprowadzenie i wykorzystanie dowodu uzyskanego do celów postępowania karnego za pomocą czynu zabronionego, o którym mowa w art. 1 § 1 k.k.

W teorii dość jasne, ale czy na pewno?

  • z jednej strony mowa jest o dowodzie uzyskanym za pomocą czynu zabronionego , o którym mowa w art. 1 § 1 k.k.
    I co to oznacza? Otóż oznacza to, że jeżeli dowód został nielegalnie uzyskany, ale nie za pomocą czynu zabronionego z Kodeksu karnego, ale np. czynu zabronionego w rozumieniu Kodeksu karnego skarbowego, czy Kodeksu wykroczeń – to będzie można się nim posłużyć!,
  • z drugiej jednak strony zapis „czyn zabroniony, o którym mowa w art. 1 § 1 Kodeks karnego” oznacza, że ten podsłuchujący nie będzie musiał zostać prawomocnie skazany za nielegalne podsłuchiwanie i nagrywanie, aby można było powiedzieć, że pozyskany przez niego (lub na jego zlecenie) dowód jest nielegalny i uzyskany za pomocą czynu zabronionego i nie powinien być uwzględniany,
  • z trzeciej strony – jeżeli taka istnieje – zakaz posługiwania się dowodem dotyczy jedynie nielegalnego dowodu uzyskanego do celów postępowania karnego.
    Halo! – do celów postępowania karnego – „absolut” sformułowanie klucz! Wystarczy, że ten ktoś nielegalnie nagrywał i podsłuchiwał nie do celu postępowania karnego tj. nie po to, aby wykorzystać ten dowód w postępowaniu karnym, lecz np. cywilnym. Jeżeli podsłuchiwał i nagrywał na potrzeby postępowania cywilnego, to będzie mógł  w późniejszym postępowaniu karnym „niecelowo pod kątem postępowania karnego” nielegalnie zdobyty dowód móc wykorzystać. Ten zapis jest b. interesujący, bo w praktyce daje zielone światło dla nielojalnego postępowania obywateli względem siebie. Hej wiem – brzmi górnolotnie – ale tak właśnie jest.

I jeszcze coś: słynny zakaz „korzystania z owoców zatrutego drzewa”.

Nie, nie chodzi tu o mitycznych, tudzież biblijnych pierwszych ludzi, a o zakaz korzystania z dowodów uzyskanych nielegalnie, lecz pośrednio. Np. podczas podsłuchanej nielegalnie rozmowy ktoś zdobywa wiedzę na temat innego dowodu istotnego dla postępowania np. miejsca składowania dokumentów – w posiadanie których następnie wchodzi już legalnie np. przy pomocy policji.

W Polsce i to nawet po wprowadzeniu art. 168a Kodeksu karnego zakaz „korzystania z owoców zatrutego drzewa” nie obowiązuje!

Co to wszystko oznacza?

Jak dla mnie absolutnie na plus, że regulacja dotycząca nielegalnych dowodów w ogóle trafiła do Kodeksu karnego.

Ale jak dla mnie absolutnie na minus, że regulacja ta jest – relatywnie – łatwa w obejściu, a jej zastosowanie wycinkowe.

Adwokat Gorzów Wielkopolski

Kancelaria Adwokacka Gorzów Wielkopolski

KARA ŁĄCZNA GDY JEDNĄ Z KAR PODLEGAJĄCYCH ŁĄCZENIU JEST KARA OD KTÓREJ SKAZANY UZYSKAŁ WARUNKOWE PRZEDTERMINOWE ZWOLNIENIE Z ODBYCIA RESZTY KARY

Zagadnienie: co w sytuacji, gdy istnieją przesłanki do wydania wyroku łącznego i wymierzenia kary łącznej, ale przy jednej z kar tzw. jednostkowych w międzyczasie skazany uzyskał warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbycia reszty kary?

Dla łatwości tego wpisu oznaczmy karę od której nastąpiło warunkowego przedterminowe zwolnienie z odbycia reszty kary jako Kara WPZ (warunkowe przedterminowe zwolnienie).

O tym jakie są przesłanki dla wymierzenia kary łącznej: „Kara łączna po zmianach Kodeksu karnego 1 lipca 2015 r.”.

Nowelizacja Kodeksu karnego doprowadziła do uchylenia art. 92 k.k. Zgodnie z tym artykułem wydanie wyroku łącznego było możliwe również w sytuacji gdy poszczególne kary […] zostały już w całości albo w części wykonane!. Natomiast teraz karą łączną mogą być objęte tylko wymierzone i podlegające wykonaniu kary. Podlegające wykonaniu, tzn. takie, które nie zostały jeszcze wykonane.

Obecnie jest przesądzone już, że jako kara podlegająca wykonaniu – a zatem kara, która będzie mogła zostać objęta karą łączną – jest też traktowana kara od której odbycia skazany uzyskał warunkowe przedterminowe zwolnienie – a zatem Kara WPZ.

W takiej jednak sytuacji – przy karze WPZ – zaliczeniu na poczet kary łącznej ulegnie jedynie okres faktycznego odbywania kary. To znaczy, że okres próby – kiedy skazany już korzysta z warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia reszty kary – nie będzie się liczyć do wymiaru kary łącznej.

Tu jednak ważny pojawia się istotny temat.

Powyższy wywód jest zgodny z prawdą, ale – ta kara od której skazany uzyskał warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbycia reszty kary tj. Kara WPZ nie może być uznana już za odbytą.

Z kolei kara WPZ będzie uznana za odbytą jeżeli w okresie próby i 6 miesięcy od jej zakończenia nie odwołano warunkowego zwolnienia. To oznacza – po tym okresie Kara WPZ będzie uznana za wykonaną jeżeli takie odwołanie nie nastąpiło.

Zatem sytuacja, że będzie można objąć karą łączną karę jednostkową z której odbycia skazany uzyskał warunkowe przedterminowe zwolnienie może nastąpić pod warunkiem, że:

  • taka kara łączna zostanie wymierzona w okresie próby warunkowego przedterminowego zwolnienia
    lub
  • nie później niż w ciągu 6 miesięcy od zakończenia okres próby.

W praktyce to będzie wyglądać tak, że jeżeli sąd wyda już wyrok łączny, którym obejmie Karę WPZ – a dokładniej tą część kary, którą skazany rzeczywiści odbył – to postanowienie o warunkowym zwolnieniu przestaje być wykonalne – tak orzecznictwo np. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 8 czerwca 2005 r. II AKzw 273/0.

Wskazówka jednak – skoro jedną z kar jednostkowych była kara od wykonania której skazany uzyskał warunkowe przedterminowe zwolnienie, to przyjmuje się, że jest potencjał – co najmniej do rozważenia – aby również i od kary łącznej uzyskać warunkowe przedterminowe zwolnienie skazanego z odbycia reszty kary łącznej pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem łącznym.

Adwokat Gorzów Wielkopolski

Kancelaria Adwokacka Gorzów Wielkopolski

WYROK ŁĄCZNY

Na czyj wniosek wyrok łączny jest wydawany? Odpowiedź brzmi – na wniosek:

  • skazanego (jego obrońcy),
  • prokuratora,
  • no i bez wniosku bo z urzędu sąd może wydać.

Jaki sąd? Właściwy do wydania wyroku łącznego jest sąd:

  • który wydał ostatni wyrok skazujący (w przypadku, gdy mają być łączone kary z jednostkowych wyroków skazujących),
  • który wydał wyrok łączny w pierwszej instancji (w przypadku, gdy mają być łączone kary z wyroków łącznych).

Wyrok łączny będzie wydany po przeprowadzeniu rozprawy.

Na tą rozprawę sąd będzie „sprowadzać” i „zasięgać”:

  • opinii z zakładów karnych, w których skazany przebywał na temat zachowania się skazanego,
  • informacji o warunkach rodzinnych skazanego,
  • informacji o warunkach majątkowych skazanego,
  • informacji o stanie zdrowia skazanego

+

  • danych o wykonaniu kar orzeczonych w poszczególnych wyrokach.

Po co?
Bo na wymiar kary łącznej  oprócz zasad, które opisałem w poprzednich postach „Kara łączna duży wpływ ma również zachowanie się oskarżonego w zakładzie karnym albo w środowisku, w którym znajduje się po prawomocnym skazaniu poszczególnymi wyrokami – tak stanowi orzecznictwo Sądu Najwyższego – porównaj chociażby Wyrok SN – Izba Karna z dnia 12 września 1985 r., II KR 245/85.

Zatem zachowanie się skazanego po uprawomocnieniu się wyroków może mieć – i będzie mieć – wpływ na to jaka kara łączna zostanie wymierzona – jaki użytek Sąd zrobi z „widełek”, które mu przysługują!

Dalej – regułą jest, że udział skazanego na rozprawie o wydanie wyroku łącznego nie jest obowiązkowy.

Ale nie bierze udziału w rozprawie też pokrzywdzony, nie występuje też oskarżyciel posiłkowy uboczny, czy subsydiarny.

Jeżeli w sprawie ma występować Adwokat to należy mu udzielić odrębnego pełnomocnictwa, bo to wcześniejsze do występowania przed Sadem I, II instancji nie obejmuje sprawy o wyrok łączny.

Wato też przypomnieć, że wniosek o wydanie wyroku łącznego nie podlega opłacie!

Logo złote Ramka

Adwokat Gorzów Wielkopolski

Kancelaria Adwokacka Gorzów Wielkopolski

KOŃCOWE ZAZNAJOMIENIE SIĘ Z AKTAMI ŚLEDZTWA W PRAKTYCE

W poprzednim poście została nakreślona sytuacja, gdy po złożeniu wniosku i uzyskaniu zaznajomienia podejrzany uważa, że określony dokument istotny dla sprawy nie jest zaplanowany jako ten, który ma zostać przekazany do sądu razem z aktem oskarżenia.

Jeżeli taka sytuacja ma miejsce to w terminie 3 dni od dnia zapoznania się z materiałami podejrzany może złożyć samodzielnie lub przez obrońcę wniosek o uzupełnienie materiału o określony dokument znajdujący się w aktach sprawy. Prokurator będzie musiał dołączyć wskazany  dokument.

Jeżeli tak się nie stanie to zgodnie z art. 337 § 1a k.p.k. – prezes sądu zwróci akt oskarżenia prokuratorowi do uzupełnienia.

Jeżeli nie został złożony wniosek do prokuratora o dołączenie określonych dokumentów z akt postępowania przygotowawczego, to taka możliwość w dalszym ciągu jest otwarta. Wynika to z faktu, iż do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego można skierować taki wniosek bezpośrednio do sądu.

Niezależnie od tego – po końcowym zapoznaniu się z aktami śledztwa – można też złożyć dodatkowe wnioski dowodowe tj. żądać, aby zostały przeprowadzone określone dowody. Takie same uprawnienia przysługują również pokrzywdzonemu.

Może się oczywiście zdarzyć, że prokurator nie uwzględni wniosku dowodowego – jednakże  prokurator kierując akt oskarżenia będzie musiał załączyć złożony wniosek dowodowy.

To oznacza, że to sąd będzie decydować, czy wniosek dowodowy uwzględnić, czy nie.

Decydują okoliczności konkretnej sprawy, lecz „warto” przynajmniej rozważyć:

  • czy „nie warto” skorzystać z uprawnienia do końcowego zaznajomienia się z aktami postępowania przygotowawczego,
  • czy „nie warto” zażądać dołączenia określonego dowodu z akt sprawy do aktu oskarżenia,
  • czy „nie warto” zażądać przeprowadzenia dodatkowego dowodu.

Aktywnie!

Adwokat Gorzów Wielkopolski

Kancelaria Adwokacka Gorzów Wielkopolski

KOŃCOWE ZAZNAJOMIENIE SIĘ Z AKTAMI ŚLEDZTWA

Końcowe zaznajomienie / zapoznanie się z aktami postępowania przygotowawczego tj. odpowiednio śledztwa lub dochodzenia?

O co dokładnie chodzi?

Tzw. końcowe zapoznanie się podejrzanego, ale też i pokrzywdzonego z aktami śledztwa / dochodzenia ma miejsce wtedy, gdy istnieją podstawy do zamknięcia śledztwa / dochodzenia i wniesienia przez organ prowadzący postępowanie aktu oskarżenia do Sądu.

Czyli wtedy, gdy postępowanie przygotowawcze pozwoliło zebrać wystarczająco mocne dowody – przynajmniej w ocenie  organu prowadzącego to postępowanie – do tego aby sprawy nie umarzać, lecz skierować ją do Sądu.

Końcowe zaznajomienie się z aktami postępowania przygotowawczego polega na tym, że organ prowadzący postępowanie powiadamia podejrzanego / pokrzywdzonego, że zostaną mu udostępnione akta postępowania przygotowawczego wraz z informacją, które dokładnie dokumenty zostaną załączone do aktu oskarżenia i przekazane do Sądu.

Zasadnicze pytanie zatem:

  • czy warto „zaznajamiać się końcowo” z aktami postępowania przygotowawczego?
  • i jak takie „zaznajomienie się końcowe” uzyskać?

Odpowiadają na pierwsze pytanie – decydują realia konkretnej sprawy. Moim zdaniem jednak warto poświęcić czas i takie zaznajomienie uzyskać.

Dlaczego?

  • bo podejrzany będzie dokładnie wiedzieć jakie dowody prokurator będzie chciał złożyć do Sądu przeciwko,
  • bo dzięki temu można skontrolować, czy „nie pójdą” do Sądu dowody wyłącznie obciążające, a poza salą mają zostać dowody korzystne dla podejrzanego.

W szczególności na ten drugi argument chciałbym zwrócić uwagę – jest on związany z nowelizacją Kodeksu karnego 1 lipca 2015 r. Wcześniej całe akta postępowania przygotowawczego były przekazywane do Sądu. Obecnie po zmianach ustawy Kodeks karny do Sądu jest przekazywany jedynie materiał, który organ prowadzący postępowanie przygotowawcze uzna za istotny „z kwestią odpowiedzialności”.

Dowody, które poddawałyby winę jako podejrzanego w wątpliwość mogą zostać uznane za nieistotne dla „kwestii odpowiedzialności”. Aby tak się nie stało warto sprawdzić jakie dokumenty organ ścigania ma zamiar przekazać do Sądu, a jakich nie zamierza.

A jak możliwość zaznajomienia się z aktami uzyskać? Czy jest udzielana z urzędu? Zdecydowanie NIE – w tej kwestii aktywność jest ważna.

Trzeba złożyć wniosek o końcowe zaznajomienie się z materiałami śledztwa lub dochodzenia. Oczywiście przed pierwszym przesłuchaniem podejrzany jest pouczany o takim prawie, ale czy podejrzany pamięta i wie jak korzystać z tego prawa, to już zupełnie inna sprawa.

Adwokat Gorzów Wielkopolski

Kancelaria Adwokacka Gorzów Wielkopolski