NIELEGALNE DOWODY W POSTĘPOWANIU KARNYM PO NOWELIZACJI KODEKSU KARNEGO 1 LIPCA 2015 r.

Dużo zmian w prawie karnym! – o nowelizacji zapewne słyszałeś?

Ja chciałbym zwrócić Twoją uwagę na tzw. nielegalne dowody w postępowaniu karnym. Dotychczas ten temat nie był uregulowany.

Chodzi tu np. o podsłuchanie i nagranie Twojej rozmowy przez inną osobę.

Spójrz – zgodnie z:

Art. 267. §1. Kto bez uprawnienia uzyskuje dostęp do informacji dla niego nieprzeznaczonej, otwierając zamknięte pismo, podłączając się do sieci telekomunikacyjnej lub przełamując albo omijając elektroniczne, magnetyczne, informatyczne lub inne szczególne jej zabezpieczenie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
[…]
§ 3. Tej samej karze podlega, kto w celu uzyskania informacji, do której nie jest uprawniony, zakłada lub posługuje się urządzeniem podsłuchowym, wizualnym albo innym urządzeniem lub oprogramowaniem.

Nielegalne podsłuchiwanie jest zatem – po pierwsze nielegalne, po drugie karalne – Niemcy rzekliby, że ktoś macht sich stafbar .

Pytanie – czy jeżeli padniesz ofiarą takiego procederu, to czy ten podsłuchujący będzie mógł zrobić użytek z tego co podsłuchał i nagrał w toczącym się przeciwko Tobie postępowaniu karnym?

Załóżmy, że w tej rozmowie były poruszane okoliczności Ciebie obciążające

Jasne – chciałbym Tobie powiedzieć, że tu jest pełen komfort i spokój, że taki dowód będzie niedopuszczalny.

Tu jednak ale, ale, bo tak do końca nie jest! Wręcz przeciwnie!

Spójrz na art. 168a k.p.k. – cytat znowu konieczny:

niedopuszczalne jest przeprowadzenie i wykorzystanie dowodu uzyskanego do celów postępowania karnego za pomocą czynu zabronionego, o którym mowa w art. 1 § 1 k.k.

W teorii dość jasne, ale czy na pewno?

  • z jednej strony mowa jest o dowodzie uzyskanym za pomocą czynu zabronionego , o którym mowa w art. 1 § 1 k.k.
    I co to oznacza? Otóż oznacza to, że jeżeli dowód został nielegalnie uzyskany, ale nie za pomocą czynu zabronionego z Kodeksu karnego, ale np. czynu zabronionego w rozumieniu Kodeksu karnego skarbowego, czy Kodeksu wykroczeń – to będzie można się nim posłużyć!,
  • z drugiej jednak strony zapis „czyn zabroniony, o którym mowa w art. 1 § 1 Kodeks karnego” oznacza, że ten podsłuchujący nie będzie musiał zostać prawomocnie skazany za nielegalne podsłuchiwanie i nagrywanie, aby można było powiedzieć, że pozyskany przez niego (lub na jego zlecenie) dowód jest nielegalny i uzyskany za pomocą czynu zabronionego i nie powinien być uwzględniany,
  • z trzeciej strony – jeżeli taka istnieje – zakaz posługiwania się dowodem dotyczy jedynie nielegalnego dowodu uzyskanego do celów postępowania karnego.
    Halo! – do celów postępowania karnego – „absolut” sformułowanie klucz! Wystarczy, że ten ktoś nielegalnie nagrywał i podsłuchiwał nie do celu postępowania karnego tj. nie po to, aby wykorzystać ten dowód w postępowaniu karnym, lecz np. cywilnym. Jeżeli podsłuchiwał i nagrywał na potrzeby postępowania cywilnego, to będzie mógł  w późniejszym postępowaniu karnym „niecelowo pod kątem postępowania karnego” nielegalnie zdobyty dowód móc wykorzystać. Ten zapis jest b. interesujący, bo w praktyce daje zielone światło dla nielojalnego postępowania obywateli względem siebie. Hej wiem – brzmi górnolotnie – ale tak właśnie jest.

I jeszcze coś: słynny zakaz „korzystania z owoców zatrutego drzewa”.

Nie, nie chodzi tu o mitycznych, tudzież biblijnych pierwszych ludzi, a o zakaz korzystania z dowodów uzyskanych nielegalnie, lecz pośrednio. Np. podczas podsłuchanej nielegalnie rozmowy ktoś zdobywa wiedzę na temat innego dowodu istotnego dla postępowania np. miejsca składowania dokumentów – w posiadanie których następnie wchodzi już legalnie np. przy pomocy policji.

W Polsce i to nawet po wprowadzeniu art. 168a Kodeksu karnego zakaz „korzystania z owoców zatrutego drzewa” nie obowiązuje!

Co to wszystko oznacza?

Jak dla mnie absolutnie na plus, że regulacja dotycząca nielegalnych dowodów w ogóle trafiła do Kodeksu karnego.

Ale jak dla mnie absolutnie na minus, że regulacja ta jest – relatywnie – łatwa w obejściu, a jej zastosowanie wycinkowe.

Adwokat Gorzów Wielkopolski

Kancelaria Adwokacka Gorzów Wielkopolski