Przedawnienie Długu

Przedawnienie długu jako legalna metoda na uchylenie się od obowiązku zapłaty?

W ramach Projektu MJA – Myśl Jak Adwokat dokonujemy analizy prawnej, aby popularyzować wiedzę prawną w stopniu podstawowym.

Temat przedawnienie roszczeń może dotyczyć setek tysięcy dłużników, choć często nie zdają sobie oni z tego sprawy.

Kodeks cywilny stanowi, że z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.

Pojęcie przedawnienia jest zdefiniowane poprzez skutek, który może ono wywoływać. Przedawnienie skutkuje tym, że po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia.

Zatem przedawnienie nie powoduje, że dłużnik nie jest już dłużnikiem, lecz powoduje, że jeżeli dłużnik będzie chciał skorzystać z faktu przedawnienia, to wierzyciel nie będzie mógł skorzystać z majestatu państwa i przymusu państwa, aby wyegzekwować swoje roszczenia,

Można się zatem zastanawiać – jakie jest uzasadnienie przedawnienia ? Czy przedawnienie długu nie jest pewnym obejściem prawa?

Otóż obejściem prawa z pewnością nie jest, bowiem jest legalną instytucją prawną przewidzianą zarówno w polskim porządku prawnym, jak i porządku prawnym europejskim.

Uzasadnienie dla przedawnienia jest następujące:

Przedawnienie długu zapewnia ochronę dłużnikowi, którego sytuacja prawna wraz z upływem czasu mogłaby ulegać pogorszeniu, bowiem trudniej byłoby mu przedstawić dowody, aby wykazać, że nie był on zobowiązany, albo jego obowiązek wygasł już wcześniej wskutek jego wykonania.

Uzasadnieniem jest także bezpieczeństwo prawne, bo nawet jeżeli osoba jest zobowiązana do określonego świadczenia, to musi mieć pewność własnej sytuacji prawnej. Skoro wierzyciel nie czyni ze swojego roszczenia użytku, to dłużnik nie powinien pozostawać w długotrwałej niepewności co do potencjalnego zachowania wierzyciela.

Zatem, po upływie pewnego czasu sytuacja ulega wyjaśnieniu, bowiem wierzyciel – wbrew dłużnikowi – nie będzie mógł przymusowo egzekwować swoich roszczeń. 

Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.

W przypadku płatności rat kredytowych czy rachunku za telefon wymagalność każdej raty następuje osobno co miesiąc. Jeżeli termin płatności na otrzymanym rachunku jest określony jako 10 stycznia, to wymagalność następuje jeden dzień później tj. 11 stycznia. Z tym dniem rozpoczyna biec termin przedawnienia.

Regułą jest, że termin przedawnienia wynosi lat 10, a w przypadku świadczeń okresowych oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata.

Z dużym uproszczeniem roszczenia okresowe to roszczenia, które są spełniane powtarzalnie w regularnych odstępach czasu.

Do świadczeń okresowych należą m.in.: raty umorzeniowe od pożyczek długoterminowych i kredytów, czynsze najmu lub dzierżawy, odsetki.

Roszczenia związane z działalnością gospodarczą to roszczenia, które pozostają w związku z firmą. Są to zatem roszczenia skierowane przez przedsiębiorcę przeciwko innemu przedsiębiorcy lub przeciwko konsumentowi – one podlegają co do zasady przedawnieniem wraz z upływem 3 lat. Z kolei odwracając sytuację tj. roszczenie konsumenta przeciwko firmie – np. w związku z nadpłatą ceny – nie jest już roszczeniem związanym z działalnością gospodarczą i podlega przedawnieniu z upływem lat 10.

Od powyżej ogólnych terminów przedawnienia 10 i 3 lat istnieje wiele wyjątków.

Dla przykładu:

Po 2 latach przedawnieni się roszczeń przedsiębiorcy o zapłatę ceny z umowy sprzedaży. W takim samym terminie przedawni się roszczenie roszczeń wynikających z umowy o dzieło.

Roczny termin przedawnienia obowiązuje dla roszczeń wynajmującego o naprawienie szkody z tytułu uszkodzenia lub pogorszenia rzeczy oraz dla roszczeń najemcy o zwrot nakładów na rzecz oraz o zwrot nadpłaconego czynszu.

Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane przez czynność prawną. W przeciwnym wypadku w wielu umowach przedawnienie byłoby przedmiotem regulacji, ale to w polskich warunkach jest niedopuszczalne.

W pewnych sytuacjach terminy przedawnienia ulegają zawieszeniu tj. nie biegną.

Zatem bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu m.in.:

1) co do roszczeń, które przysługują dzieciom przeciwko rodzicom – przez czas trwania władzy rodzicielskiej;

2) co do roszczeń, które przysługują jednemu z małżonków przeciwko drugiemu – przez czas trwania małżeństwa;

W takich bowiem konstelacjach – np. gdy jeden z małżonków dokonuje nakładów na majątek osobisty drugiego – nie można bowiem oczekiwać, aby dany małżonek składał pozew o zapłatę gdy małżeństwo ma się dobrze. Ewentualne rozliczenia są bowiem przedmiotem rozmów, gdy małżeństwo dobiegło końca. Aby uniknąć jednak sytuacji, że dokonane nakłady będą już przedawnione, ustawodawca zdecydował się na regulację dzięki, której następuje swojego rodzaju zamrożenie roszczeń jednego małżonka przeciwko drugiemu, tak aby mógł on realizować swoje roszczenia bezpiecznie, gdy małżeństwo ustanie.

Co warte podkreślenia. W prawie cywilnym przedawnienie roszczenia nie oznacza, że owe roszczenie zupełnie wygasa. Takie roszczenie jest jak najbardziej istniejące, lecz nie może – bez zgody dłużnika – być przymusowo realizowane w majestacie prawa.

A to oznacza, że:

– po pierwsze, że jeżeli istnieje przedawniony dług i nastąpi jego spłata, to jest to zgodne z prawem, bowiem dany dług istniał. W takiej sytuacji nie będzie można domagać się zwrotu spłaty dokonanej na przedawniony dług, bowiem owa spłata jest zgodna z zasadami współżycia społecznego;

– po drugie, przedawnienie nie ma skutku automatycznego. Aby fakt przedawnienia został uwzględniony przez Sąd, dłużnik musi oświadczyć, że chce skorzystać z zarzutu przedawnienia.

Zatem wierzyciel, którego roszczenie jest przedawnione, ma prawo wystąpić do sądu i uzyskać korzystny wyrok dla siebie, bo jego dług istnieje.

Korzystny dla wierzyciela wyrok zostanie wydany, chyba że dłużnik podniesie zarzut przedawnienia. Podniesienie zarzutu przedawnienia oznacza powołanie się przed Sądem, że dług jest przedawniony.

Jeżeli dłużnik nie oświadczy, że korzysta z zarzutu przedawnienia to sąd – pomimo tego, że wierzytelność jest przedawniona i jest to wiadome dla sądu – będzie musiał zasądzić należność.

Przedawnienie długu jest legalną i dopuszczalną formą ochrony prawnej osób, które w przeszłości były zobowiązane do określonych świadczeń, która to jednak ochrona wymaga aktywności.

Zatem Myśl Jak Adwokat

Adwokat Gorzów Wielkopolski

Kancelaria Adwokacka Gorzów Wielkopolski

Paweł Wróblewski

ADWOKAT - SYNDYK
Jako Adwokat wpisany na listę Okręgowej Rady Adwokackiej w Zielonej Górze oraz Doradca Restrukturyzacyjny / Syndyk legitymujący się licencją nr 1246 - Ministerstwo Sprawiedliwości zajmuję się prowadzeniem postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych. W swojej praktyce zajmuje się także prawem karnym, w tym w szczególności tematyką związaną z prawami osób podejrzanych, oskarżonych, a także i skazanych. Ukończyłem polskie studia prawnicze na UAM w Poznaniu oraz niemieckie studia prawnicze na EUV we Frankfurcie.

Latest posts by Paweł Wróblewski (see all)

Dodaj komentarz