JAK OBLICZYĆ ODSZKODOWANIE? ODSZKODOWANIE NETTO CZY BRUTTO – Z VAT-EM CZY BEZ VAT-U?

W polskim prawie cywilnym obowiązuje zasada pełnej rekompensaty doznanej szkody.

W tym zakresie pojawia się istotne zagadnienie – odszkodowanie a VAT.

Czy przy żądaniu zapłaty odszkodowania należy liczyć stawki robocizny, materiałów potrzebnych do usunięcia szkody stosując wartość netto tj. bez podatku VAT, czy wartość brutto tj. z podatkiem VAT?

Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z 9.5.2014 r. o informowaniu o cenach towarów i usług w cenie uwzględnia się podatek od towarów i usług i podatek akcyzowy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów sprzedaż towaru (usługi) jest obciążona tym podatkiem.

Jeżeli zapłaty odszkodowanie żąda przedsiębiorca, który poniósł stratę w związku z uszkodzeniem lub zniszczeniem przedmiotu wykorzystywanego do prowadzenia działalności gospodarczej, to żądanie przez niego odszkodowania wraz z podatkiem VAT jest bezpodstawne, albowiem – mając na uwadze art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług – uiszczony przez poszkodowanego podatek VAT za:

  • opłaconą usługę, która ma na celu usuniecie doznanej szkody,
  • zakupione materiały, które mają na celu usunięci doznanej szkody

po stronie poszkodowanego jako przedsiębiorcy i podatnika VAT, spowoduje, iż kwota podatku należnego VAT zostanie obniżona o kwotę podatku naliczonego.

Tym samym kwota podatku nie obciąża poszkodowanego, albowiem po zapłacie ceny dokona on obniżenia uiszczonego przez siebie podatku VAT właśnie o przedmiotową wartość VAT.

Dlatego, gdyby Sąd zasądził na rzecz przedsiębiorcy kwotę odszkodowania w wysokości brutto, to doszłoby do jego bezpodstawnego wzbogacenie.

Inaczej ma się sprawa w przypadku osób, które doznały szkody jako konsumenci.

Geld

Takie osoby nie będą miały możliwości odliczenia uiszczonego przez siebie w cenie towaru i usług podatku VAT.

Z tego względu należne odszkodowanie dla konsumentów to kwota brutto.

Za każdy razem ustalenie samej szkody jak i odszkodowania musi być poprzedzone pytaniem, czy poszkodowany – nabywając określoną rzecz (usługę) konieczną do naprawienia szkody – będzie mógł następnie podatek VAT odliczyć.

Jeżeli poszkodowany będzie mieć możliwość odliczenia uiszczonego podatku VAT za rzecz lub usługę konieczną do naprawienia szkody – to wówczas przysługuje mu odszkodowanie liczone jako netto tj. bez VAT.

Jeżeli poszkodowany nie będzie mieć możliwość odliczenia uiszczonego podatku VAT za rzecz lub usługę konieczną do naprawienia szkody – to wówczas przysługuje mu odszkodowanie liczone jako wartość brutto tj. z VAT.

Na gruncie art. 363 KC dla poszkodowanego niebędącego podatnikiem podatku VAT należy określić odszkodowanie, uwzględniając cenę rzeczy (usługi) wraz z tym podatkiem, tak wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Białymstoku – I Wydział Cywilny w wyroku z dnia 21 sierpnia 2013 r.,
I ACa 333/13

Ale czy każdemu przedsiębiorcy należy się odszkodowanie w wysokości kwoty netto?

Nie, nie każdemu.

Bywały przypadki, w których powstała konieczność i możliwość sformułowania w imieniu

Mandantów roszczeń odszkodowawczych w wartości brutto, pomimo tego, że byli oni przedsiębiorcami.

Powodem takich rozwiązań był fakt, że byli to przedsiębiorcy spoza Polski i spoza trenu Unii Europejskiej – dokładniej z Białorusi.

W takim przypadku dochodzone dla nich odszkodowanie obejmowało wartości brutto, bowiem – choć byli oni przedsiębiorcami – to nie byli jednak podatnikami VAT.

Adwokat Gorzów Wielkopolski

Kancelaria Adwokacka Gorzów Wielkopolski

WYPADEK SAMOCHODOWY – CZY PRZY USTALANIU WYSOKOŚCI ODSZKODOWANIA LICZY SIĘ WARTOŚĆ SENTYMENTALNA ZNISZCZONEGO SAMOCHODU?

W Polsce coraz większą wagę przykłada się do zachowania swego rodzaju dziedzictwa w zakresie motoryzacji.

Córki, synowie chętnie przejmują od sowich rodziców, dziadków samochody, którymi Ci wcześniej podróżowali do ślubu, na wakacje, czy wozili właśnie te dzieci, wnuki.

Zazwyczaj takie samochodu są używane okazjonalnie i znajdują się w bardzo dobrym stanie technicznym. Pomimo tego, że pojazdu są używane rzadko, to mogą również ulec zniszczeniu podczas tych sporadycznych podróży.

Powstaje wówczas pytanie, czy taki samochód – de facto „członek rodziny” – ma inną wartość aniżeli pojazd, który „członkiem rodziny nie jest”.

Czy przy ustalaniu wartości odszkodowania sąd będzie uwzględniać wartość sentymentalną łączącą poszkodowanego ze zniszczoną rzeczą – tj. ze zniszczonym pojazdem.

Odpowiedź jest częściowo negatywna.

Ustalając wysokość szkody sąd nie bierze pod uwagę wartości sentymentalnej, ale wartość rynkową utraconego przedmiotu. Dla wartości rynkowej bez znaczenia pozostaje, czy uszkodzona rzecz stanowi pamiątkę rodzinną.

Interesujące orzecznictwo to wyrok Sądu Okręgowego w Słupsku – IV Wydział Cywilny Odwoławczy z dnia 24 stycznia 2014 r., IV Ca 1/14.

Czy to oznacza, że w takich sprawach jesteśmy na straconej pozycji, bo oto utraciliśmy wartościową rzecz, a sąd tego nie uwzględni ustalając wysokość odszkodowania?

Niekoniecznie.

W takich sprawach warto ustalić punkt ciężkości materiału dowodowego na wykazaniu i podkreśleniu w jak dobrym stanie technicznym był pojazd, jak rzadki był to egzemplarz.

Udokumentowana historia pojazdu może być rozpatrywana w aspekcie sentymentalnym – to właśnie tworzenie tej historii sprawiło, że samochód stał się pamiątką rodzinną – ale ten aspekt należy pominąć.

Należy skupić się na tym jaki realny wpływ na wartość pojazdu miała udokumentowana historia pojazdu.

Podstawowe zadanie, to odpowiednie rozłożenie akcentów na formułowane wnioski oraz tezy dowodowe.

Zasadnym jest powołanie w takiej sprawie biegłego z zakresu szacowania wartości pojazdów.

Adwokat Gorzów Wielkopolski

Kancelaria Adwokacka Gorzów Wielkopolski

WYPADEK SAMOCHODY – JAKI WPŁYW NA ODSZKODOWANIE MA WARTOŚĆ WRAKU POJAZDU?

Jeżeli w wyniku wypadku drogowego Twój pojazd został uszkodzony możesz oczekiwać naprawienia doznanej szkody tj. naprawy auta, bądź wypłaty odszkodowania w wysokości, która jest konieczne i zasadna dla przywrócenia pojazdu do stanu sprzeda zdarzenia.

Przy szkodzie całkowitej pojawia się problem pozostałości to jest wraku pojazdu.

Czy wrak pojazdu ma wpływ na wysokość odszkodowania?

A jeżeli tak to jaką?

Otóż przy szkodzie całkowitej pojazdu tj. jeżeli naprawa auta jest niemożliwa bądź nieopłacalna – jako poszkodowany możesz domagać się zapłaty odszkodowania, które będzie odpowiadać wartości samochodu sprzed szkody odejmując wartość uszkodzonego pojazdu – tj. tak zwanych pozostałości.

Zakładając, że Twój pojazd przed wypadkiem był wart 55.000 złotych, a wystąpiła szkoda całkowita tj. nie można go naprawić, bądź jest to ekonomicznie zupełnie nieopłacalne, bo koszt naprawy wynosi 65.000 złotych to należne Tobie odszkodowanie wynosi 55.000 złotych minus wartość wraku jaki Tobie pozostał.

Zakładając, że wartość zniszczonego auta w Twoim przypadku będzie wynosić 12.000 złotych, należne Tobie odszkodowanie będzie wynosić 55.000 złotych – 12.000 złotych tj. 43.000 złotych.

Obowiązuje reguła zgodnie z którą przy szkodzie całkowitej wartość odszkodowania pomniejsza się o wartość pozostałości (o wartość wraku samochodu), bowiem pozostałości mają określoną wartość majątkową (chodź ich zbycie nie należy do przyjemności).

Zatem skoro pozostałości nadal pozostają w Twoim majątku jako poszkodowanego, to należy to uwzględnić przy obliczaniu odszkodowania.

Adwokat Gorzów Wielkopolski

Kancelaria Adwokacka Gorzów Wielkopolski

Szkoda całkowita pojazdu, a samochód zastępczy

O prawie do pojazdu zastępczego możesz się dowiedzieć czytając „Komu przysługuje samochód zastępczy”

Gdy Sąd Najwyższy uporał się z potwierdzeniem tezy, że również osobie nieprowadzącej działalności gospodarczej przysługuje prawo do pojazdu zastępczego, pojawiło się następne zagadnienie.

Czy można żądać pojazdu zastępczego w sytuacji, gdy pojazd poszkodowanego został całkowicie zniszczony – tj. przy szkodzie całkowitej, gdy pojazd nadaje się tylko do kasacji.

Tu stawiam pytanie – jakie bywały stanowiska firm ubezpieczeń?

Skoro poszkodowany i tak nie będzie mógł naprawić auta tylko musi kupić inne – to od poszkodowanego zależy, czy i kiedy tego zakupu dokona – a zatem nie może liczyć na rekompensatę kosztów za auto zastępcze.

Stawiam pytanie drugie – a jak jest zgodnie z obowiązującym prawem?

Odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego w okresie niezbędnym do nabycia innego pojazdu mechanicznego, jeżeli odszkodowanie ustalone zostało w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy wartością pojazdu mechanicznego sprzed zdarzenia powodującego szkodę, a wartością pojazdu w stanie uszkodzonym, którego naprawa okazała się niemożliwa lub nieopłacalna (tzw. szkoda całkowita).

Tak uchwała, Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 22 listopada 2013 r., III CZP 76/13 – zatem tak również przy szkodzie całkowitej można żądać rekompensaty za pojazd zastępczy.

Obecnie nie ma, więc znaczenia czy poszkodowany jest konsumentem, czy przedsiębiorcą, – choć oczywiście nie wykluczam, że zakład ubezpieczeń będzie chciał tą sprawę widzieć inaczej.

Adwokat w sprawie będzie się zatem mierzyć z argumentacją firm ubezpieczeniowych, że przecież możesz jeździć komunikacją zastępczą.

Adwokat Gorzów Wielkopolski

Kancelaria Adwokacka Gorzów Wielkopolski

Komu przysługuje samochód zastępczy?

Przez wiele lat w Polsce zagadnie, czy ofierze wypadku drogowego, gdy jej pojazd uległ uszkodzeniu lub zniszczeniu, przysługuje prawo do pojazdu zastępczego – było problematyczne.

To akurat można byłoby uznać za zabawne, gdyby nie przykre. Z jednej strony wymaga się bowiem, aby nasz kraj – Polska – modernizował się tak szybko jak to możliwe. Z drugiej strony zachodnie firmy ubezpieczeniowe mające swoje siedziby w krajach wysoko rozwiniętych, gdzie standard obsługi Klienta jest b. wysoki, z wielką niechęcią transponowały wypracowane tam mechanizmy na grunt Polski.

Co to oznaczało? Oznaczało to absurdalne stanowiska firm ubezpieczeniowych, które twierdziły, że jeżeli uczestniki wypadku drogowego musiał oddać swój pojazd do warsztatu, to prawo do pojazdu zastępczego przysługiwało tylko wówczas, gdy poszkodowany był przedsiębiorcą i używał samochodu do prowadzenia działalności gospodarczej.

Tak jakby miało to znaczenie czy samochodu używa przedsiębiorca z branży budowlanej, czy mama pracują na “na etat”, a poza tym zawożąca przed pracą dzieci do przedszkola, a po pracy szybko robiąca zakupu i dzieci z przedszkolak odbierająca. Mama na pełnym etacie jest w stanie dziennie zrobić tyle kilometrów ile nie jedna taksówka – taka dygresja.

Obecne orzecznictwo Sądu Najwyższego potwierdza pogląd na którym w postępowaniach opieram roszczenia – otóż utrata możliwości korzystania z rzeczy stanowi szkodę majątkową.

To oznacza, że jeżeli jako poszkodowany musiałeś ponieść koszty, które były konieczne na najem pojazdu zastępczego – bo Twój pojazd znajdował się w warsztacie – to te koszty należy uznać za mieszczące się w granicach skutków podlegających rekompensacie.

Interesujące orzecznictwo to wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2004 roku (sygn. akt IV CK 672/03).

Adwokat Gorzów Wielkopolski

Kancelaria Adwokacka Gorzów Wielkopolski