Zmiana kwalifikacji prawnej czynu

Zmiana kwalifikacji prawnej czynu jest częstych zdarzeniem występującym w postępowaniu karnym. Powody są następujące.

W procesie cywilnym pismo wszczynające sprawę tj. pozew definiuje zakres sprawy.

Projekt Myśl Jak Adwokat

Podobnie jest w postępowaniu karnym. Akt oskarżenia tj. quasi skarga do sądu definiuje jaki czyn ma być poddany pod osąd.

Istnieje jednak możliwość, aby Sąd w oparciu o przepisy procedury karnej dokonał zmiany kwalifikacji czynu.

Art.  399. [Zmiana kwalifikacji prawnej czynu]

1. Jeżeli w toku rozprawy okaże się, że nie wychodząc poza granice oskarżenia można czyn zakwalifikować według innego przepisu prawnego, sąd uprzedza o tym obecne na rozprawie strony.

 

2. Na wniosek oskarżonego można przerwać rozprawę w celu umożliwienia mu przygotowania się do obrony.

W tym zakresie istotnym pojęcie jest zatem określenia granic oskarżenia.

Granice konkretnego procesu karnego określa faktyczne zdarzenie.

To oznacza, że opis czynu lub też jego kwalifikacji prawna przyjęte w akcie oskarżenia nie są dla sądu wiążące.

Sąd nie tylko może, ale powinien dokonać ich zmiany jeżeli ustalenia faktyczne są inne od tych przyjętych w akcie oskarżenia.

Pozostając w graniach oskarżenia sąd będzie mógł dokonać zmian kwalifikacji prawnej czynu przyjmując np., że zarzucony oskarżonemu czyn w istocie stanowi różne przestępstwa będące w zbiegu realnym.

Zmiana kwalifikacji prawnej czynu może doprowadzić do zakwalifikowania czynu według surowszego przepisu lub też według łagodniejszego.

Proceduralnie analizując dane zagadnienie: jeżeli sąd stwierdzi, że kwalifikacja prawna czynu wskazana w akcie oskarżenia jest błędna, sąd jest zobowiązany uprzedzić o tym strony.

Jaka reakcja stron?

Po uprzedzeniu przez Sąd o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej czynu, stronom przysługuje prawo do zajęcia stanowiska i przedstawienia nowych dowodów.

Szczególne uprawnienie oskarżonego to możliwość żądania przerwy rozprawy w celu przygotowania się do obrony. Zgłoszony wniosek jest dla sądu wiążący.

W praktyce uprzedzenie przez Sąd o możliwości zmiany kwalifikacji nie oznacza, że do rzeczywistej zmiany dojdzie. Sąd informuje bowiem jedynie o możliwości takiej zmiany.

Rzeczywista zmiana kwalifikacji czynu może bowiem nastąpić wyłącznie w wyroku końcowym.

W tym kontekście istotny jest art. 14 § 1 k.p.k. statuujący zasadę skargowości.

Art. 14 § 1 k.p.k.

Wszczęcie postępowania sądowego następuje na żądanie uprawnionego oskarżyciela lub innego uprawnionego podmiotu.

 

Z tego względu sądowi wolno orzekać tylko co do czynu zarzucanego w akcie oskarżenia.

 Sąd będzie mógł zmienić kwalifikację jednak jest zobowiązany zachować tożsamość czynu opisanego w akcie oskarżenia – musi to pozostać ten sam czyn.

W tym zakresie wyłania się pojęcie zdarzenia historycznego. Decydujące dla ustalenia czy sąd orzekł w granicach oskarżenia jest tożsamość zdarzenia historycznego zarzucanego w akcie oskarżenia i wyroku.

Należy podkreślić, że zmiana kwalifikacji prawnej czynu może spowodować pogorszenie lub polepszenie sytuacji prawnej oskarżonego.

Obowiązkiem sądu przed wydaniem wyroku uniewinniającego jest zawsze rozważenie, czy w ramach skargi oskarżyciela, a więc w granicach faktycznego objętego zarzutem oskarżenia, nie można dokonać zakwalifikować czynu z innego, niż to porównuje oskarżyciel przepisu. (wyr. SN z 5.9.206 r., IV KK 194/06).

Art.  455. [Poprawienie błędnej kwalifikacji prawnej]

Nie zmieniając ustaleń faktycznych, sąd odwoławczy poprawia błędną kwalifikację prawną niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów. Poprawienie kwalifikacji prawnej na niekorzyść oskarżonego może nastąpić tylko wtedy, gdy wniesiono środek odwoławczy na jego niekorzyść.

Adwokat Gorzów Wielkopolski

Kancelaria Adwokacka Gorzów Wielkopolski

obrona w sprawach karnych.

Paweł Wróblewski

ADWOKAT - SYNDYK
Jako Adwokat wpisany na listę Okręgowej Rady Adwokackiej w Zielonej Górze oraz Doradca Restrukturyzacyjny / Syndyk legitymujący się licencją nr 1246 - Ministerstwo Sprawiedliwości zajmuję się prowadzeniem postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych. W swojej praktyce zajmuje się także prawem karnym, w tym w szczególności tematyką związaną z prawami osób podejrzanych, oskarżonych, a także i skazanych. Ukończyłem polskie studia prawnicze na UAM w Poznaniu oraz niemieckie studia prawnicze na EUV we Frankfurcie.

Latest posts by Paweł Wróblewski (see all)

Dodaj komentarz

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.